De aanpak van RLS (= rusteloze benen) bestaat in de eerste plaats uit niet-medicamenteuze maatregelen. Geneesmiddelen die RLS kunnen verergeren moeten in de mate van het mogelijk worden vermeden en een bestaand ijzertekort moet worden gecorrigeerd. Minder geweten is dat sommige medicaties meer kans geven op RLS.
Kandidaat nummer één zijn de antidepressiva (zowel SSRI als SNRI). Vermits RLS in essentie een probleem is van verminderde beschikbaarheid van dopamine in de hersenen, dan zal elke pil die de werking van dopamine tegengaat, RLS verergeren. Primperan (metoclopraminde) is hier een goed voorbeeld van. Ook antiallergische medicaties (diphenhydramine) kunnen RLS klachten geven, wat een beetje ironisch is, omdat ze soms worden gebruikt om hun slaapverwekkend effect. Tenslotte moeten we aandacht hebben voor antiverkoudheid medicaties die ephedrine of pseudo-ephedrine bevatten (ontzwellen de neusslijmvliezen), ook zij kunnen de klachten van RLS verergeren.
Naast medicatie kunnen sommige dranken RLS verergeren. Vooral rode wijn en donkergekleurde dranken lijken het meest invloed te hebben. De boosdoeners zijn vooral tannines en amines in rode wijn, meer dan andere alcoholbevattende dranken. Coffeïne of aanverwante in cola en thee doen de klachten van RLS toenemen. Een interessant detail is dat tannines uit wijn, koffie en thee de ijzeropname in de darm tegengaan en hierdoor meer klachten kunnen veroorzaken op lange termijn.
De aanpak zonder medicatie kan waardevol zijn om de klachten te verminderen bij wie opgezadeld zit met een eerder milde vorm van RLS.
Het toedienen van ijzer 1 of 2 keer per dag, eventueel samen met vitamine C wordt aanbevolen. Neem het wel lang genoeg in en laat na 1 tot 3 maanden de ijzervoorraad in je bloed controleren. Is die laag, dan kun je er van uitgaan dat die in je hersenen zeker te laag is. Het omgekeerde gaat niet op: indien je bloedonderzoek normale waarden aantoont is dat zeker geen garantie dat dit in je hersenen ook zo is.
Of medicatie nodig is, hangt af van de ernst van je klachten. Als je minstens drie nachten per week last hebt en daardoor slechter slaapt, kan een dagelijkse inname aanbevolen zijn.
Maar wat kunnen we zelf doen? Volgende maatregelen kunnen de klachten verbeteren:
- Geruststelling: Het is belangrijk te weten dat RLS geen teken is van een levenbedreigende onderliggende ziekte.
- Zorg voor voldoende slaap: slaaptekort kan de klachten verergeren en een vicieuze cirkel in stand houden, want RLS geeft op zich een vermindering van je diepe slaap.
- Stop met roken.
- Vermijd koffie vlak voor het slapengaan.
- Drink best niet meer dan twee glazen alcohol per dag.
- Zorg voor voldoende lichaamsbeweging overdag en vermijd van lang stil te zitten.
- Neem een warme bad of douche voor het slapengaan.
- Massage, ontspanningsoefeningen of yoga kunnen helpen.
- Wandelen of rekoefeningen voor het slapen.
Bronnen:
- folia Pharmacotherapeutica, zie ook www.bcfi.be
- Nederlands Huisartsen Genootschap
- Medscape, What’s New in the Restless Legs Syndrome Literature?,Wayne A Hening, MD, PhD; Jacques Montplaisir, MD, PhD; Stephanie Kushner, PhD, 30 april 2008.
- Medscape, 9/4/2008 The Genetics and Pathogenesis of Restless Legs Syndrome: Implications for the Clinician.Restless Legs Syndrome in Special Populations